Büyük Sorunları Açıklamaya Yarayan Küçük Tablo - V.İ.Lenin
BÜYÜK SORUNLARI AÇIKLAMAYA YARAYAN KÜÇÜK TABLO[1]
V.İ.Lenin
1918 sonunda ya da 1919 başında yazıldı
İlk kez 7 Kasım 1926′da “Pravda”nın 258. sayısında yayımlandı.
———————————————-
Biyednota[2] redaktörü Sosnovskly yoldaş, bana dikkate değer bir kitap gönderdi. Olabildiğince çok işçi ve köylünün bu kitabı okuması gerek. Bu kitaptan sosyalist kuruluşun, canlı, örnekler yardımıyla eşsiz bir biçimde açıklanan büyük sorunları üzerine çok ciddi derslerin çıkarılması gerek. Bu kitap yoldaş Aleksandr Todorskiy’in, Ekim devriminin yıldönümü dolayısıyla küçük Vesiyegonsk kentinde, bu ilçenin merkez yürütme komitesi tarafından yayımlanan Tüfek ve Sabanla Bir Yıl adlı kitabı.
Yazar, Vesiyegonsk İlçesindeki Sovyetler iktidarının kuruluş çalışması yöneticilerinin bir yıllık etkinlik deneyimini, ilkin iç savaşı, yerel kulakların ayaklanmasını ve bu ayaklanmanın bastırılmasını, ardından “yaşamın gürültü patırtıdan uzak kuruluşu”nu betimliyor. Devrimin bu uzak ilçedeki gelişmesinin betimlenmesi, bu yazarın yapıtında öylesine yalın ve aynı zamanda öylesine canlı bir biçimde betimleniyor ki, anlatmaya kalkmak onu güçsüzleştirmekten başka bir sonuç veremez. Bu kitabı en geniş ölçüde yaymak ve gerçek yaşamın ortasında, yığın içinde ve yığınla birlikte çalışan en büyük sayıdaki militanın, kendi deneyimini betimlemeye başlamasını dilemek gerekiyor. Somut içerikleri bakımından en iyi, en doğru, en yalın, en zengin yüzlerce ya da hiç olmazsa onlarca betimlemenin yayımlanması, sosyalizm davasına tanınmış edebiyatçıların gazetelerde, dergilerde ve kitaplarında yayımlanan ve genellikle kağıtları arkasında kalarak yaşamı göremedikleri birçok yapıtından çok daha yararlı olurdu.
Yoldaş A. Todorskiy’in bu anlatısından küçük bir örnek alacağım. Bu örnekte, “ticari işgücü”nün “işsiz” bırakılmaması ve “çalışmaya başlatılması” söz konusu edilmektedir.
… “Bunun için E. Efremov, A. Loginov ve N. Koglov adlı enerjik ve son derece yetenekli üç genç sanayici yürütme komitesine çağrıldı ve özgürlükten yoksunluk ve tüm mallarının zoralımı tehdidiyle onlara bir bıçkı fabrikası ve bir deri fabrikası kurdurularak, hemen bu işyerlerinin donatımına girişildi
Sovyetler iktidarı, sorumluların seçiminde yanılmamıştı ve sanayiciler, karşılarında “iki haftalığına geçici konuklar” değil, iktidarı sıkı sıkıya ellerine alan gerçek yöneticiler olduğunu hemen herkesten önce anladı.
Bu durumu tamamen doğru bir biçimde anladıktan sonra sanayiciler, yürütme komitesinin talimatını var güçleriyle yerine getirmeye koyuldu ve bugün Vestyegonsk’ta çoktan bert tam verimle çalışan, yerel nüfusun tüm gereksinimini karşılayan ve yapılmakta olan demiryolu, için aldığı siparişleri yerine getiren bir bıçkı fabrikası var.
Deri fabrikasına gelince, yer şu anda düzenlendi ve bir motor, silindirler ve Moskova’dan gelen öteki makinelerin yerleştirilmesine başlandı ve en geç bir buçuk iki ay içinde Vesiyegonsk kendi deri fabrikasına sahip olacak.
İki sovyet fabrikasının “sovyet olmayan” ellerle donatılması, bize düşman olan sınıfa karşı nasıl savaşılması gerektiğinin iyi bir örneğidir.
Sömürücüleri cezalandırmamız, zarar veremez bir duruma getirmemiz ya da “acınacak duruma düşürmemiz”, işin ancak yarısı. Görevimiz ancak, onları çalışma zorunda bıraktığımız ve onların eliyle yapılan işler aracılığıyla yeni yaşamı düzeltmeye ve Sovyetler iktidarını güçlendirmeye yardımcı olduğumuz zaman başarıyla tamamlanacak.”
Bu eşsiz ve son derece doğru akılyürütmeyi maden levhalara kazımak ve bütün ulusal iktisat konseylerinde, bütün iaşe örgütlerinde, bütün fabrikalarda, tarım kesimlerinde, vb. görünür bir yere çakmak gerekirdi. Çünkü Vesiyegonsk gibi gözden uzak bir yerdeki yoldaşların kavradığı şeyi, başkentler Sovyetlerindeki militanlar genellikle anlamamakta inat ediyorlar. Kooperatiflerden söz edildiği zaman küçümsemeyle burun kıvıran ve görkemli ama alıkça bir biçimde, kooperatiflerde sovyet elleri olmadığını, burjuvaların, dükkancıların, menşeviklerin olduğunu, filanca yer ve falanca zamanda kooperatifçilerin, fonlarını beyaz muhafızlara yardım etmek için kullandığını, iaşe ve dağıtım aygıtının bizim sosyalist cumhuriyetimizde kendi ellerimizle, sovyet elleriyle kurulması gerektiğini ileri süren Sovyetler yandaşı bir aydın ya da bir işçiyle, bir komünistle karşılaşmak, ender bir olay değildir.
Böyle bir akılyürütme, doğruyla yalanın birbirine adamakıllı karışması ve komünizmin görevlerinin çok tehlikeli bir çarpıtılmasına yol açması anlamında, tipik bir akılyürütmedir. Komünizmin görevlerinin çarpıtılması, davamıza büyük bir zarar verir.
Evet, kooperatifler bir burjuva toplum aygıtıdır, bir “merkantilizm” ortamında doğan bu aygıt, yöneticileri burjuva siyaset ve burjuva dünya görüşü anlayışı içinde yetiştirmiş, bu nedenle de yüksek bir beyaz muhafızlar ya da beyaz muhafızların suç ortakları yüzdesi göstermiştir. Bu durum tartışma götürmez. Ancak kötü olan, tartışma götürmez bir doğrudan, basitleştirmeler ve üstünkörü bir uygulama yoluyla, alıkça sonuçlar çıkarmaktır. Biz komünizmi, kapitalizm tarafından ortaya konan gereçlerden başka gereçlerle, burjuva bir çevrede gelişen ve bundan dolayı, —insan gerecinden bu kültürlü aygıtın bir parçası olarak söz edilebildiğine göre—, burjuva anlayıştan zorunlu olarak etkilenen bu kültürlü aygıttan başka bir şeyle kuramayız. Komünist toplumun kurulması bakımından bir güçlük oluşturmakla birlikte, kurulmasının olanaklı olmasını ve başarı kazanabilmesini de güvence altına alır bu durum. Marksizmi eski ütopyacı sosyalizmden ayıran şey, ütopyacı sosyalizmin yeni toplumu merkantil, soyguncu, iğrenç kapitalizmin doğurduğu insan gereciyle değil de, camlı tavan altında ya da özel seralarda yetiştirilen son derece erdemli insanlarla kurmak istemesiydi. Bu gülünç düşünce, bugün herkesin gözünde gülünç bir düşünce durumuna geldi ve herkes tarafından bırakıldı, ancak herkes bu düşünceye karşı çıkan Marksist öğreti üzerinde düşünmek istemiyor ya da düşünmesini bilmiyor, yani komünizmin yüzlerce ve binlerce kölelik, serflik, kapitalizm ve bölünmüş küçük işletme yılıyla, piyasada güzel bir yercik kapmak, ürünlerine ya da emeğine en yüksek fiyatlan koparmak için herkesin herkesle savaşıyla bozulmuş bir insan gereciyle nasıl kurulabileceğini (ve nasıl kurulması gerektiğini) düşünmek istemiyor ya da düşünmesini bilmiyor.
Kooperatifler gerçi burjuva bir aygıttır. Ama bundan siyasal güvene layık olmadıkları sonucu çıkarsa da, yönetme ve kurma ereğiyle kooperatiflerden yararlanmaktan vazgeçmek gerektiği sonucu kesinlikle çıkmaz. Siyasal güvensizliğin sonucu, siyasal bakımdan sorumlu görevleri Sovyetlerin düşmanlarına verme olanaksızlığıdır. Bu güvensizlik, beyaz muhafızların etrafında dört dönen sınıf, katman ya da grup temsilcilerini, olağanüstü komisyonlar üyelerinin dikkatle denetlemesine yol açar. (Parantez içinde şunu da belirteyim ki bu konuda, deneyimli bir komünist ve en iyi komünistlerden biri olan Latsis yoldaşın, Kazan’da yayımladığı Kızıl Terör adlı dergisinde yazdığı saçmalıklar gibi saçmalıklar savurmaya kadar gitmek hiç de zorunlu değil. Kızıl terörün, egemenliklerini yeni baştan kurmaya kalkışan sömürücülerin zorla bastırılması anlamına geldiğini söylemek isteyen Latsis yoldaş, bunun yerine, dergisinin 1. sayısının 2. sayfasında şöyle yazıyor: “Sovyete karşı silaha sarılarak mı, yoksa sözle mi isyan edildiği konusunda suçlama kanıtı aramayın(!!?) davada.”)
Burjuva aygıt temsilcilerine karşı siyasal güvensizlik, haklı ve gereklidir. Yönetme ve kurma amacıyla burjuva aygıttan yararlanmayı kabul etmemek, komünizme en büyük zarar veren en büyük alıklıktır. Bir menşeviği siyasal yönetici ya da hatta siyasal danışman olarak tavsiye etmek isteyen biri çok büyük bir hata işlemiş olur. Çünkü Rusya’daki devrimin tarihi, menşeviklerin (ve devrimci-sosyalistlerin) sosyalist değil, proletarya ve burjuvazi arasında sınıf savaşımının her tehlikeli şiddetlenmesinde burjuvaziden yana geçmeye yetenekli küçük burjuva demokratlar olduğunu kesinlikle ortaya koydu. Ancak küçük burjuva demokrasi, beklenmedik bir siyasal oluşum ya da herhangi bir istisna değil, kapitalizmin kaçınılmaz bir ürünüdür ve iktisadi bakımdan gerici bir nitelik taşıyan eski prekapitalist orta köylülük, şimdi bu demokrasinin tek “müteahhidi” delildir. Büyük kapitalizm alanında gelişen kapitalist kültür kurumları olan kooperatifler bakımından da, aydınlar, vb. bakımından da durum aynıdır. Daha önce geri Rusya’da, Kolupaiyevler ve Razuvaiyevler[3] yanında, kültürlü menşevik, devrimci-sosyalist ve partisiz aydınları kendi hizmetlerinde kullanmasını bilen kapitalistler de ortaya çıkmıştı. Biz bu kapitalistlerden daha mı kafasız çıkacağız? Komünist Rusya’yı kurmak için biz bu “inşaat malzemesi”nden yararlanamayacak mıyız?
——————————————————————————–
[1] Lenin’in “Büyük sorunları açıklamaya yarayan küçük tablo” adlı makalesinin yazılmasına Todorskiy’in, 1918′de Tver eyaleti Vesiyegonsk kazası Sovyeti yürütme komitesi tarafından yayımlanan Tüfek ve sabanla bir yıl adlı kitabı yol açtı. İlçe gazetesinin redaktörlüğünü yapan Todorskiy, kitabında, ilçelerindeki Sovyetler iktidarının kuruluş deneyiminden ve sosyalist kuruluşun ilk adımlarından söz ediyordu.
[2] Biyednota. 27 Mart 1918-31 Ocak 1931 arasında. Moskova’da yayımlanan köylü gazetesi. İşçi sınıfı ve köylülük ittifakını sağlamlaştırmak, orta ve küçük köylü yığınlarını örgütlemek ve Komünist partiyle Sovyetler iktidarı çevresinde toplamak için etkin bir savaşım veren bu gazete, kırların siyasal eğitim ve kültürel gelişimine, yoksul ve orta köylülerin Sovyetler’deki yönetici görevlere yükselmelerine, kalabalık bir köy muhabirleri ordusunun yetişmesine büyük bir katkıda bulundu.
[3] Kolupaiyev ve Razuvaiyev, ünlü Rus yazan Saltıykov Sçerdin tarafından betimlenen kulak tipleri.
———-
kaynak: Lenin, Sovyet Yönetiminin Örgütlenmesi, çev.:Kenan Somer, Ekim yay., 1990.
